Wat is UNESCO Werelderfgoed?
Waarom sommige plekken wereldwijd beschermd zijn – en wat jij daar als reiziger aan hebt
Ga goed verzekerd op reis
UNESCO Werelderfgoed spreekt tot de verbeelding. Het zijn plekken die zó bijzonder zijn dat ze niet alleen belangrijk zijn voor één land, maar voor de hele wereld. Denk aan eeuwenoude steden, indrukwekkende natuurgebieden en iconische monumenten die je misschien al kent van foto’s, maar die in het echt vaak nog veel meer indruk maken. Maar wat betekent die UNESCO-status nu precies, hoe is het ontstaan en wat heb jij er als reiziger aan?
Hoe is UNESCO Werelderfgoed ontstaan?
De basis voor UNESCO Werelderfgoed werd gelegd in 1972, toen de Verenigde Naties het Werelderfgoedverdrag aannamen. Aanleiding was onder meer de reddingsactie van de tempels van Abu Simbel in Egypte, die dreigden te verdwijnen door de bouw van de Aswandam. Dat internationale project liet zien dat sommige plekken zó waardevol zijn dat bescherming een gezamenlijke verantwoordelijkheid moet zijn.
Sindsdien kunnen landen die lid zijn van UNESCO (= United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) en het verdrag hebben ondertekend locaties voordragen die volgens hen van uitzonderlijke universele waarde zijn. Vrijwel alle landen die door de VN erkend zijn, zijn ook lid van UNESCO. Uitzonderingen zijn Israël (uitgetreden in 2018), Liechtenstein (nooit lid geweest) en de Verenigde Staten (bezig uit te treden). Eind 2025 stonden er 1245 plekken wereldwijd op de Werelderfgoedlijst, verspreid over vrijwel alle continenten. Nederland kent overigens 12 plekken die op de UNESCO Werelderfgoedlijst staan. Italië is met maar liefst 62 noteringen het land met de meeste plekken op de beroemde lijst.
Wie bepaalt of een plek Werelderfgoed wordt?
Niet elke mooie plek krijgt zomaar het UNESCO-label. Landen moeten een locatie eerst op een zogeheten voorlopige lijst plaatsen. Pas daarna kan een officiële nominatie volgen. Onafhankelijke adviesorganen beoordelen die voorstellen:
- ICOMOS voor cultureel erfgoed
- IUCN voor natuurlijk erfgoed
Uiteindelijk neemt het Werelderfgoedcomité van UNESCO – bestaande uit vertegenwoordigers van verschillende landen – de definitieve beslissing. Daarbij wordt gekeken naar strenge criteria, zoals historische betekenis, uniciteit, authenticiteit en de mate van bescherming.
Eén lijst of meerdere soorten Werelderfgoed?
Hoewel vaak wordt gesproken over dé Werelderfgoedlijst, maakt UNESCO onderscheid tussen verschillende categorieën:
- Cultureel werelderfgoed – Daaronder vallen historische steden, tempels, archeologische sites en monumenten
- Natuurlijk werelderfgoed – Op deze lijst staan unieke natuurgebieden zoals nationale parken, bergen en koraalriffen
- Gemengd werelderfgoed – Voor plekken met zowel culturele als natuurlijke waarde
Daarnaast bestaat er ook immaterieel erfgoed, zoals tradities, rituelen en ambachten. Dat valt officieel buiten deze lijst, maar maakt wel deel uit van het bredere UNESCO-erfgoedprogramma.
Wat betekent UNESCO Werelderfgoed voor jou als toerist?
Voor reizigers is UNESCO Werelderfgoed vaak een betrouwbaar kwaliteitslabel. Het betekent dat je een plek bezoekt die internationaal erkend is als uitzonderlijk en waardevol. Vaak gaat het om goed bewaarde locaties met duidelijke informatievoorziening en aandacht voor duurzaamheid.
Tegelijkertijd is het geen garantie voor rust. Populaire Werelderfgoedlocaties trekken veel bezoekers, soms zelfs zóveel dat maatregelen nodig zijn om de drukte te beperken. Als toerist is het daarom belangrijk om respectvol om te gaan met deze plekken en – waar mogelijk – buiten het hoogseizoen te reizen.
Bekende voorbeelden van UNESCO Werelderfgoed
Wereldwijd zijn er talloze iconische voorbeelden. Een van de beroemdste is zonder twijfel Machu Picchu in Peru, de mysterieuze Inca-stad hoog in de Andes. Deze plek combineert een spectaculaire ligging met enorme historische betekenis.
Andere bekende Werelderfgoedlocaties die je wellicht kent of op onze site kunt terugvinden zijn onder meer:
- De historische binnenstad van Rome met het Colosseum en het Forum Romanum
- Angkor in Cambodja, een uitgestrekt tempelcomplex midden in de jungle
- Het natuurwonder Iguazú-watervallen, op de grens van Argentinië en Brazilië
- Het Great Barrier Reef in Australië, ’s werelds grootste koraalrif
- De oude stad Petra in Jordanië, uitgehouwen in roze zandsteen
- Nationaal Park Serengeti, het iconische safaripark in Tanzania met zeldzame planten- en diersoorten en duizenden roofdieren
- Mont Saint Michel, een oude abdij op een klein schiereilandje aan de Normandische kust in Frankrijk.
Wil je de volledige lijst van UNESCO Werelderfgoedlocaties wereldwijd bekijken? Bezoek dan de officiële UNESCO Werelderfgoedwebsite voor een actueel overzicht van alle erkende culturele en natuurlijke sites.
Is UNESCO Werelderfgoed altijd een voordeel?
De UNESCO-status brengt bescherming, internationale aandacht en vaak extra financiering met zich mee. Tegelijk kan die aandacht ook leiden tot massatoerisme. Steeds vaker zoeken landen daarom naar een balans tussen toegankelijkheid en behoud.
Voor jou als reiziger biedt Werelderfgoed vooral inspiratie. Het zijn plekken met een verhaal, waar je letterlijk door de geschiedenis loopt of oog in oog staat met natuur die nergens anders ter wereld zo voorkomt.
Werelderfgoed als inspiratie voor je reis
Of je nu een stedentrip plant, een natuurreis maakt of een rondreis samenstelt: UNESCO Werelderfgoed kan een prachtig uitgangspunt zijn. Het helpt je om bestemmingen te kiezen die niet alleen mooi zijn, maar ook betekenisvol.
Veel reizigers combineren meerdere Werelderfgoedlocaties in één reis of gebruiken ze als ankerpunten in hun route. Zo krijgt je reis niet alleen meer diepgang, maar draag je ook – bewust of onbewust – bij aan het behoud van cultureel en natuurlijk erfgoed voor toekomstige generaties.
Deze reisbestemmingen staan op de UNESCO Werelderfgoedlijst
